

Ndixhelelw eXhukwane. Ndiza kukwazi ukudlala okokuqala ebomini bam, ndidibane nabantu ndingenaloyiko. Ndiza kubabamba abanakwethu noodadewethu, zinto ezo ebendingazenzi
ngaphambli, utshilo uMpho Chabalala oneminyaka elithoba, oye wancuma okokuqala akufumana llngalo zokuzenzela.
kubalisa uWILLIE BOKALA kufote uLUCKY NXUMALO
NGOJULAYI ka-1995 sasinenqaku el                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  ishicilelwe sithi kupheaa elingebali elibuhlungu IikaMpho Chabalala owayeneminyaka esixhenxe ngoko nowazalwa engenangalo kwilali yaseTshamahantsi kufutshane nasepotgietersrus kwiPhondo elisemNtla.
lmeko yale nkwenkwana yayibuhlungu ngakumbi kuba izalwa kusapho olusweleyo, nguninakhulu kuphela ophangela emakhitshini.
Unina uSara
uTom Boya, unonttato-ntle, uLydia Mamabolo, uMfundisi Lekubela Moobi, uMlawuli oyiNtloko weMpilo neNtlolo-ntle, uGqr V.E. Buthelezi,
kwanosomashishinuJohn   Maluleka. Bakwazile
ukuqokelela i-A38 000
yokuqala yemali eyi-A47 339 ebifuneka ukuze
uMpho abe
Chabalala akafundanga kuyaphi, kwafuneka axhomekeke koonontlalo-ntle ekukhuliseni loo mntwana.
lnkampani yasePietersburg, iFirechem, eyenza iimveliso zokucoca ezingenabungozi kwiridalo, yaseka ingxowa-mali ukuze uMpho afunde athengelwe neengalo ezinguzenzele. Le nkampani kunye noonontalo-ntle baseMahwelereng kufutshane nasePietersburg bahlab ikhwelo kuluntu ukuba lufak igxalaba.Iziphumo zoko zimonwabisile uMpho Chabalala nonina, kwaye ngoku ingomso lakhe liyathembisa. UMpho uye wafakelwa iingalo yiGoldings Orthopaedic Centre esePitoli kutshanje, yaye wonwabile okokuqala ebomini bakhe.
Ndonwabile, utshilo uMpho. "Ndiza kukwazi ukuzityela ngokwam. Ndiza kukwazi ukudlala nabanye abantwana, ndiza kubabamba oodadewethu nabanakwethu, ndiphathe nezinto ebendingakwazi ukuziphatha ngaphambili, utshilo. Akuthethileyo kuye kwavuyisa abantu ahlala nabo kuquka nonontlalo-ntle.
UMPHO CHABALUZIFUMENE
IINGALO ZAI(HE
EKUGQIBELENI!
neengalo.
Abantu bathembisa kodwa abazange bazizalisekise izithembiso zabo. Siyakuvuyela ukuchaza ukuba isixa semali esihle sisifumene kwiHospitality Northern Province oSihlalo wayo ingunu. Paul Mahlaka. Kodwa sisafuna i-R9 000, kanti sisayifuna nenye imali kuba uMpho usakhula, utshilo unontlalo-ntle, uLydia Mamabolo.
Umsebenzi wokunceda uMpho useza




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          








28 BONA XHOSA - April 1997 Kushicilelo Iwenyanga edlulileyo besinenqaku elingemali yeSankomota Benefit Concert apho ababephathiswe yona bengazange benze llzwi ngale mali.. Kolu shicilelo, bachaza izinto ezinganelisiyo, kodwa nangona beyinike IBONA ingxelo yemali, kusekho uthotho lwemibuzo engaphendulekiyo - kuquka nowokuba NGUBANI KANYE OWAZUZA IMALI EYAQOKELELWA KULE KHONSATHI? UBONGANI HLATSHWAYO usenzel ingxelo. Kufote uLUCKY NXUMALO.
UNakedi Matsela osemnc!nane uza kuxhomekeka kunina uWinnie Matsela ngayo nantoni na. Uyise, uKeith Butana Matsela naye wasweleka kwingozi yemoto. UWinnie Matsela naye ubalisa okubuhlungu ngokuba wathenjiswa i-A30 000 mall leyo angazange ayifumane.



lSankomota Concert -
xhaxhe kujanuwari 31 1 997. Le ngxelo iqhubeka ichaza ukuba uphicotho oluphangaleleyo luphunyeziwe kwiitsheki ezithile ezikhethiweyo ezibuyiswe ziibhanki kwanamanye amaxwebhu
E
 MVA kwemigudu yokufumana	azicacisayo.
abaphathi beSankomotaBenefit	Emva kweeyure ezine zonke
Concert Funds, bade ekugqibeleni	siphicotha ezi ngxelo, ndiye
bavuma ukudibana nam kukho	ndabona ukuba kusekho eminye
negqwetha labo. Ujudy Henshell	imibuzo engekaphendulwa: Ukuba
neqabane lakhe uGqr. Peter De La	abaphicothi zimali banelisekile
Porte noko ngoku baye basebenzisana	ukuba yonke into isingethwe
nam kuba bandinike abakubiza	kakuhle yabalwa nachanileyo,
ngokuba yingxelo yemali edlule	kutheni enye imali ingakhange
ezandleni zabaphicoti zimali. Bade	ifike kubantu ebekufanele iye
banika IBONA iikopi ezixhasa iingxelo	kubo? Kunokuqinisekiswa njani
zabo zemali. Ujudy Henshall uvumile	ukuba bayifumana okanye
ukuba ingxelo yokuqala yemali 	abayifumananga xa kungekho
abasinike yona nebibhalwe ngolwimi	bungqina bubhaliweyo?
lwasemzini ukuthi TOTAL EXPENSES	Abaphicothi zimali
PAID OUT (iindleko ezihlawulweyo	banokuzamkela njani
zizonke), asichananga kuba kukho	iziqwengana zamaphepha
imali esangenayo nezinye ekufuneka	ezingenamhla nezingatyikitywanga
zikhutshwe. .	ngamangqina njengobungqina
lngxelo yemali ephicothiweyo	bokuba imali ihlawulwe? Kutheni
yeSankomota Trust Fund ichaza ukuba	ezinye iitsheki ekwakufanele ziye
sibubonisa ngokuchanileyo ubume	kwabo bamele bamkele le mali
bemali yeSankomota Trust ukuya kuthi	endaweni yoko ziye kumqhubi wemoto




Iintsapho zamalungu eqela leSankomota zimbona uFrank Leepa ezilaxazile.
yale nkampani? Ukuba umqhubi uye
njengoko esitsho wanika abantu ekufanele iye kubo, kutheni engakhange abacele batyikitye abo bantu ebebanika loo mali?
Umntu ekubonakala ukuba usebenzise le mali kakhulu ngumqhubi nomphathi, uThutani Hadebe, ogama lakhe livela kwiqela leetsheki nemali esetyenzisiweyo nebekufanele inikwe abantu ebafaneleyo. UHadebe wayengumqhubi wemoto yeSankomota eyabhukuqekayo kwaza kwasweleka amalungu amane eli qela lomculo. Xa ebedlan indlebe neBONA uHadebe uthe ubahlawule abantu ebekumele banikwe le mali. Abo bantu bayaphika ukuba bayinikiwe imali.

Utata kaNakedi Matsela, ukeith butana Matsela, owasweleka kwingozi yemoto.


UNksk Gladys Mogamme ongunina kaBushy Mogamme (bona okushicilelweyo) uyalila njengoko simbonisa lngxelo yemali yeBeat 2 Beat echaza ukuba wafumana imali ethile. Ukukhabile konke oko.
Kwakhona kukho
iitsheki zamawaka-waka
eerandi ezihlawulwe iBeat 2 Beat - inkoliso yazo kuthiwa yimali-mboleko eyahlawulwa kule
nkampani maIi leyo eyabolekwa phambi, nasemva kwale khonsathi. Ngokwengxelo yemali yokuqala ekhutshwe yiBeat 2 Beat bekufanele ihlawulwe
i-R49 41 3.27. Ngaphezu koko, nemali ekufuneka ihlawulwe amagqwetha abo bekufuneka ixhuzulwe kwimali eqokelelwe kule khonsathi.
Okubang umdla amanye amanani aboniswe kwingxelo yokuqala yemali
akako okanye atshintshiwe. Oku
kuquka iR5 650 ekuthiwa iye yahlawulwa ekungcwabeni uBushy Mogamme kwane-R1 500 ekuthiwa yathwala izidumbu ukusuka apho kwenzeka khona ingozi ukuya eJohannesburg. UTony Guiness, oye waqhuba umngcwabo kaMogame nokeitsh Matsela uye wakuchitha oko njengendleko waza wathi yayiyimali yesaphulelo leyo. Ndabiza i-R7 080 ngokubangcwaba bobabini ndaza ndabanika isaphulelo se-R5 650, utshilo.
Malunga ne-A5 650, uJudy Henshall uye wavuma ukuba bekungezondleko njengoko ngaphambili etshilo kodwa ngoku uthe yayingumnikelo. AbakwaCity Funeral basibize i-R7 067
kuyo yomibini loo mingcwabo baza banikela nge-R5 420.
Besingenamali yaneleyo, sabacela ukuba senze unaniselwano apho sasiza kubachaza kwinkonzo yesikhumbuzo eyayiseCaweni yamaWesile ejohannesburg. Mkhulu umahluko phakathi kwezi ngxelo nezo besinikwe zona ngaphambili.
Uluhlu olukhutshiweyo lwaba bantu abafumana imali kushiya sibuza imibuzo engenakuphendulwa mntu. Ngoxa abanye abantu ababefanele bafumane le mali namalungu eqela ekhala ngokuba abaphathwanga
kakuhle yiBeat 2 Beat nayinkokeli yeSankomota, uFrank Leepa, mnye kuphela omntu ozuzileyo nosazuzayo kule mali. UMary Tladi oyinkosikazi kaJo-Man Tladi ongasekho nobekhalisa uhadi uye wazuza imali entle kwabo iphathiswe bona. Uye wafumana unyango waza wahlaliswa nasehotele xa ebesalungisa iingxaki zomzi wakhe. Abantwana bakhe baye bondliwa baza .basezandleni zeBeat 2 Beat eza
kubafake1a i-R1 00 ngenyanga
kiiakhawunti zabo ebhankini.
UJudy Henshall ophethe le ngxowa-
mali uvumile ukuba uzama ukumvulela
shishini uNksk. Tladi (isirhoxo sevenkile), kodwa oko kuye kwarhoxiswa kuba uNksk. Tladi esenengxaki ngendawo yokuhlala. UJudy Henshall uthi uzimisele ukunceda aukubanceda nabanye, kodwa bethetha ubuvuvu, akukho nto singayenza, utshilo.
Yagqitha ngoku iSankomota Benefit Concert. Amalungu ayo amane angcwatywe ngesidima, abasinda kuloo ntlekele bajongene nekamva elimfiliba. Kwabanye kunokuthetha ukuphela komsebenzi wabo wokucula. Kumalungu abo abenethemba lokufumana isityhwentywe kumawakawaka aqokelwayo, umbuzo abaya kuqhubeka bewubuza malunga nale khonsathi uthi: NGUBANI OZUZE KULEMALI? 



24 BONA XHOSA - Aprit 1997

		BONA XHOSA - April 1 997 25!siqalo sengomso. uMpho Chabalala efika eGoldings Orthopaedic Centre ephelekwa ngunina, uSara Chabalala.Esi sislqalo sethemba njengoko uMpho evavanya enye yeengalo ez!fakelwe kuye.Kuphelile okukuhlupheka kuMpho.kuqhubeka de abe ne-18 leminyaka ubudala.UHarold Golding ongumlawutiweGoldings Orthopaedic Centre, uthe ezi ngalo kuza kufuneka zimana zisakhiwangokutsha kuba le nkwenkwana isakhula. Xa uMpho ene-16 leminyaka kuza kufuneka afakelwe iingalo ezisebenza ngesixhobo imyo-electrical, kanti kuza kufuneka zimane zifakelwa kwakhona de abe ne-18 temnyaka, xa ekute minyaka uya kube semdala ngokwaneteyo.lingalo ziye zakhetwa kuyeukuze zikwazi ukushukuma.Azisayi kufana neengalo eziqhelekiteyo kodwa ziza kwenza malunga ne-70% yemisebenzi eyenziwa ziingato eziqhetekileyo, utshilo uGolding.Emva kokufakelwa kweengalo uMpho uye wasiwa kwicandelo lephysiotherapy kwisibhedlele sasePietersburg. Akwaziwa ukuba uya kuhlala de kube nini kwesi sibhedlete, kodwa iinjongo kukumqeqesha akwazi ukusebenzisa iingalo zakhe ezintsha yaye omelele.1Akufane kwenzeke ukuba sifakele iingalo ezinguzenzele kuye nabani na kuba kuziindleko. UMpho ube nethamsanqa, utshilo uGolding.Okuninzi okuza kwenziwa kuMpho ukususela apha kuxhomekeka kwingxowa-mali. Ezona ndleko zinkulu ziza kubakho xa uMpho ekwiphysiotherapy efuna inkathalo ekhethekileyo neendleko zokufakelwa ezinye ingalo njengoko ekhula.t-R38 000 sele ihlawulwe kule-R47 339 efunekayo, eyona mali enkulu inikelwe ngabakwaFirechem neHospitalityNortflern Province. lindleko ziseza kuba  nkulu kuba iphulo lokukhathalela uMphoseluqalile.Luza kuphela usizi kuSara Chabalala. 1Ndiziva kuthe gingqi, utshilo. 11Ndatsho ngaphambili ukuba lo mntwana ndimfumene ngentando kaThixo, namhlanje ndithi ikwanguye othandileyo ukuze sifumane uncedo.Naye 1ucholwe liSebe leNtlalo-ntle apho anikwe umsebenzi wokucoca iiofisi zeli sebe. Noko ngoku ukwazile ukufak isandla ngokuthile ekukhuliseni uMpho nabanye abantwana bakhe ababini abazalwe bengenaziphene.Xa sele ephilile uMpho uya kuphindiswa eLetaba School for the Handicapped eMntla, apho aza kuqhubeka nokufunda akuqale apho eminyakeni emibini edlulileyo.Iminikelo kwiMpho Chabalala Trust Fund inokufakwa kule nomboloyeakhawunti yasebhankini:5955 3714 00104 kwaperm,ePietersburg.

		BONA XHOSA - April 1 997 29

